Showing posts with label Am Bròn Binn. Show all posts
Showing posts with label Am Bròn Binn. Show all posts

Monday, 6 September 2010

The Sweet Sorrow – An Arthurian Ballad IV

The last instalment of the famous Arthurian ballad Am Bròn Binn (‘The Sweet Sorrow’) was taken down from Maighread Dhòmhnallach, or Margaret MacDonald, from Malacleit, North Uist. In contrast to the other two versions already given, this seems to be a rendition of the perhaps more familiar ballad rather than a waulking song. Carmichael appends a note to this version saying just that but also lamenting the fact that his busy work schedule prevented him from transcribing any more versions of it. Perhaps this could be described as a blessing in disguise?

Bho, Mai’read (Maireirad) Dhomhnullach (“Mai’read nighean Aonais duinn?” Geari Iain Malachit, 10th Feb., 1870, Aois 83.

Noiche chai Arstar nan sluagh
Go tulach nan ruadh, nam buadh a shealg
Chunnagas a teurnadh o’n mhaogh
Gruagach a bailli cruth no ghrian’
’S cruit an laimh na h-ighinn oig
’S milis pog ’s as geal gne
’S co binn ’s ga na sheinn i chuirt
’S binne na purist a leig i leo
’S ann le fuaim a teudun binn
A chaidil an Righ na throm seimh. . . .
Mu’n ghruagach a sheinn an ceol
Nach faca i beo no mairbh
Thuirst Righ Sola ri Righ Fial. . . .
Le ’m long bhriagh bhreid gheal bhain.
Far an ga ’adh mo long gu tir
Chunnagas an oiteal dhe ’n chuan
Clach fhuar a fioclairean gorm. . . .
Far am bu lionar cuach agus cuirn
An aisighalla (? Bha Sior Ghallabha) na bhun
’S bha slaurai dhugh as a nuas
Sin an t-slaurai nach do gha crith
’S thog i casan na ruith suas
Bheil fear na creaige so slan
An d’ idir e cas no truas?
Cuis is fhaide liom nach lig
No corag dhianainn ris gu luath. . . .
Cuiremid ani thu sin. . . . .
Cha loisg teine e ’s cha dearg arm eir an fhear
Ach a chlai geur geala-ghlan fhein.
Goid thus an clai dhe ’n fhear
’S ann a bheir thu dheth an ceann
’S carpet sioda fo da bhonn
’S na bheannaich a Ni thu fhir (i.e., Ni-math)
’S trom an cion thug thu eir tuinn
Chunnagas an deigh ti’nn o’n mhuir
Oganach eir ghuin le airm
Bha spuir eil eir a chois dheis
’S bu leoir a dheiseac ’sa dhealbh
’S bha spuir eir eir a chois chli
Do dh-airgiod righ no dh-or feall
Thug mi leum a chum na spuir
De ma thug cha bu mhath a chiall
Thug easun glacadh eir arm
’S e ’m fear marbh a bhi na niall (vicinity)
’S ann agam a nist tha bhean
Is deirge leac
Na ’S ann fotham a bhios an t-each
Is luaith a chuir a chas eir feill (? feur)
’S ann mu ’m chois a bhios an cu
Is luath a chuir a shuil an sealg.
Sann liom dh-falbhas an long,
Is luaith a chuireadh tonn as a deigh,
Marcrac na fairge gu dian,
Falaireac+ an droim a chuain
Bhan ’n triuir braithse mu cheann na mne
Sin mar a mharcraich mi n t-each
Bu luaithe ’s bu reacar ceum
Nach ruig sibh Corra-ri-clach
Far am fuigh sibh beac mo sgeul,
Gu sli’un nam briara cearst
Far nach ga’tar cearst truas
Siod a cheist a chuirinn orst.
Brath do shloine no co d ainm,
Mis an currai nach do gha cosg,
Achiad mhac a bh aig Righ Fraing,
Liom a thiuteas clann Rig Greuig,
O mharbh ’ad fhein an treas fear,
Mus mail leat mise thorist leat
Treachaid leac chlann Righ Greuig,
Sin ’nuair a threachaid mi ’n leac,
Gle fharsuin mar b’ail le ’fein
Cladhaich an uaigh as a dil.
O si obair fir gu’n cheil,
Thug ise leum as an lic,
’S i bhean ghlic bu ro-ghlan snua.
’S leum an t-anam as a corp
Ochadan a noc gur truagh,
Nam biodh agams an sing leigh,
Gu’n cuirinn e fu feum san uair
Dhianainn t-abheothachadh triuir,
Cha ’n fhagainn ma run sna uaigh,
’S i nighean Righ Cholla ghrinn (2),
A chinnich leinn ’s bu mhor am beud
Mis an currai nach do gha cosg,
A chiad mhac a bh’ aig Righ Fraing (1),
Sin deire mo sgeoil,
S mar a sheinn ’ad am Bron Binn.

Note.—This seems to me a veritable Arthurian ballad, and, like other precious gems, ought, I think, to be prized for its rarity. But, I think, it has also the merit of being good besides being rare. There are several other versions, snatches, and expressions, which I would have transcribed had I time. But I am very busy just now, although with work less congenial than this.


The version with the chorus is sung by women while pulling cloth; the other is sung by men. These two versions seem to me to differ so considerably as to look like two separate ballads upon the same subject, rather than two separate versions of the same ballad.
1. Righ Fraing. Which is meant, King Francis or the Ling of France?—the last, I think.
2. Righ Cholla Ghrinn—King Colla.
Old King Coll was a jolly old soul,
Neither read nor write could he;
For to read or to write he thought useless quite,
For he kept a secretarie.—Old Song.


References:
Campbell, J. F., ‘Am Bron Binn’, The Highlander, no. 148 (11 Mar. 1876), p. 3.
Carmichael, Alexander, ‘Na h-Iollaireann’, The Highlander, no. 148 (18 Mar., 1876), p. 3, cc. 1–3.
Carmichael, Alexander, ‘Na h-Iollaireann’, Transactions of the Gaelic Society of Inverness, vol. IX (1879–1880), pp. 67–74.
Carmina Gadelica, v, pp. 86–105.
Gillies, William, ‘Arthur in Gaelic Tradition. Part I: Folktales and Ballads’, Cambridge Medieval Celtic Studies, vol. 2 (Winter, 1981), pp. 47–72; ‘Arthur in Gaelic Tradition. Part II: Romances and Learned Lore’, Cambridge Medieval Celtic Studies, vol. 3 (Summer, 1982), pp. 41–75.
Gowans, Linda, Am Bròn Binn: An Arthurian Ballad in Scottish Gaelic (Eastbourne: privately printed, 1992).
Image: King Arthur

Friday, 27 August 2010

The Sweet Sorrow – An Arthurian Ballad III

The next instalment of the famous Arthurian ballad Am Bròn Binn (‘The Sweet Sorrow’) provides some background material by way of a short but revealing song narrative. This, the second waulking song of the three versions contributed to The Highlander, was collected by Alexander Carmichael from Fionnaghal MacLeod, or Fionnaghal nic Chaluim, a cottar from Baleshare, North Uist on 23 March 1869. Again this version of the ballad was later republished by Carmichael in the Transactions of the Gaelic Society of Inverness, vol. IX (1879–1880), pp. 69–71.

Bho Fionnaghal Nic Leoid (“Fionnaghal ni Chalum”) coitear, Bailesear Uist Tua, 23 Marst, 1869—Aois 67.

“Gu de bh’ ann a ghrai, ach ban-drui-ear bho chionn fhad an t-saoghal, agus ghabh i gaol eir oganach eireacail uasal. Agus de ach a thainig i thun an righ na chadal agus bha i comhradh ’sa conaltradh ris fad na h-oiche. Dh-innis an Righ ann a mhaduin an t-ailleagan mna chum nan saoghal mu ’n is ghrian gu m faiceadh rist eir a toir agus nach tilleadh e gus am faigheadh e i ga d a ruigeadh e cul an t-saoghail. Dh-falbh e ’s bha e bliannaichean eir falbh eir a toir (seac raitheann, says her ballad), agus chunaig e sin teach, taigh, mar a thuigeas sibh, ann an aigeal a chuain’. ‘Ann an aigeal a chuain!’ ‘Ann an aigeal a chuain a ghrai! Ho! nach robh na bana-bhuitsichean ’s na ban-druiearun ’ad coma cait am bithead ’ad—bu choingeis leo muir no tir. Dhianadh ’ad taigh mar an fhaoileag stala ’s aird an t-Ioirst. ’S ann a sin a bha ’n caisteal ann an meadhon a chuain lan innsridh oir us airgid, strolta an t-sioda fodha ’us fo ’s a chionn, agus am boirionnach a sheinn an ceol dhan Righ na suidhe ann an ‘seur’ (chair) (cathair) oir agus streafon (carpet) sioda fo’ casun; slauraidhnean lionneneach oir ’us airgid eir chonaibh agus sleughann agus clai’nean caola cruadhach fionntrain (bronze) ri fraoithibh (walls).”

A Dhun-duigh sin, sa Dhun-duigh!
Iollair o’ na arach o,
A ghrian aluinn fad o’n mhuir
Iollairean us o ro i.
Ga (fo!) moch a ghoireas a chuach
Eir a bhuachaille Dhun-duigh.
La chai Arstar mac Righ nan sluagh
Iollair u’an orach o
Iollairean us oro i.


Eir tulach nam buadh, nan ruadh, a shealg,
Chunnacas a ti’un o’n mhuir,
Gruagach a b’ ailli cruth no ghrian.
Cruit an laimh na h-inibhin oig
Is milis pog ’s is geal deud
Aig fheothas ’s a sheinn i chruit
Gu’n thuit an righ na shuain seimh,
Co math ’s ga na sheinn i chruit
B’ fhearr na purist a thug i le.
Nuair dhuisg an Righ as a shuain
(Ochadan! an cadal truagh)
Bha ghruagach a sheinn an ceol
Gu’n fhios co e ’beo na ’marbh.
La’uir Fios Falaich gu fial
Theid mi fhein gu h-iarrai dhuit
Mi fhi ’mo ghille ’s mo chu
An truir a shire na mne.
Ghluais e fhe le ghille ’s le chu
Gu long ur a bhreid ghil bhain
Bha i seac raithean air muir
Mum facas ’ad fearunn no fonn
No ait an ga ’adh an long tamh
Chunnaig ad an aigeal a chuain
Caisteal buir’each min’gheal gorm
’Nam bhi tearnadh gu bhun
Thainig slaurai dhugh a nuas
Eagal cha d’ gha e no crith
Gabh e orra na ruith suas.
Bha ghruagach a sheinn an ceol
An cathair an or is taigh
Streafon an t-sioda fo bonn
Bheannaich Dia thu fhir
’S mor an cion thug thu thor tuinn
Chul nan cleac bu gheal a snuagh
Bha cu (an) taca ri eir eil
Eir a dhiana le sheuda buadh
Bha spuir oir eir a chois dheis
’S bha spuir eile eir a’ chois chli,
Bha spuir eile air a chois chli
A dh-airgiod righ ’sa dh-or feall
Dianamid suidhe ’s traoghamid fearg
S cuiremid cealg mu’n fhear mhor
Ciamar a ni thu sin
Ged bu tu laoch is fearr fo’n ghrein
’S nach loisg tein eir ’s mach dearg arm
Ach a chlai fo ’shlios
Ghoid ad an clai fo ’shlios
Bhoin ’ad dheth gu’n fhios ann ceann.
Ma’s math leat mis a bhuin leat
Innis dhomh beac co thu fein
’S mi Boine Bo’each nam flath
Chead mhac a bh’ aig Righ Fraing,
Ma’s math leat mis a bhuin leat
Treachaid leac a mhac Righ Greuig
Cladhaich an uaigh as a til (as an dil)*
’S bi siod obair fir gu’n cheil
Thug ise dudar leum dha’n lic
’S dh’ falbh an t-anam na ceo a (aiste?)

References:
Campbell, J. F., ‘Am Bron Binn’, The Highlander, no. 148 (11 Mar. 1876), p. 3.
Carmichael, Alexander, ‘Na h-Iollaireann’, The Highlander, no. 148 (18 Mar., 1876), p. 3, cc. 1–3.
Carmichael, Alexander, ‘Na h-Iollaireann’, Transactions of the Gaelic Society of Inverness, vol. IX (1879–1880), pp. 67–74.
Carmina Gadelica, v, pp. 86–105.
Gillies, William, ‘Arthur in Gaelic Tradition. Part I: Folktales and Ballads’, Cambridge Medieval Celtic Studies, vol. 2 (Winter, 1981), pp. 47–72; ‘Arthur in Gaelic Tradition. Part II: Romances and Learned Lore’, Cambridge Medieval Celtic Studies, vol. 3 (Summer, 1982), pp. 41–75.
Gowans, Linda, Am Bròn Binn: An Arthurian Ballad in Scottish Gaelic (Eastbourne: privately printed, 1992).
Image: King Arthur

Wednesday, 25 August 2010

The Sweet Sorrow – An Arthurian Ballad II

A theme touched upon a few months ago was the famous Arthurian ballad Am Bròn Binn (‘The Sweet Sorrow’), of which two Gaelic versions were given. This ballad seems to have held a particular fascination for Alexander Carmichael as he contributed an article, giving another three versions of it, to the Inverness-based newspaper The Highlander. It came in the wake of the article already referred to in the previous blog which was contributed by John Francis Campbell but with material supplied by Carmichael. The first version given here appears in the form of a waulking song and was collected from Mary MacLellan (née MacDonald), the wife of Alexander MacLellan, a crofter in Tigharry in North Uist. This version of this ballad was later republished in the Transactions of the Gaelic Society of Inverness, vol. IX (1879–1880), pp. 68–69; and also an extra piece of information is contained in Carmina Gadelica, ii, where a note is given whereby the reciter is said to have heard the ballad from Fionnghal nighean Eóghain, Hoghearraidh [North Uist], who died in 1860, aged 80 years.

Bho Mhairi Nic an Liallain (nee Donullach) bean Alastair ’ic an Liallain craoitear Taighearaidh Uiste Tuath, 22d Oct., 1868.—Aois 44.

(Oran luadhaidh)
Iollairean us o ro i
An t-aobhar mu n taine mi steach
Iollair o’an orach o.
Ni mi e mu’ n teid mi mach,
Iollairean us o roi,
La chai Astar na’n sluagh,
Iollair orach o’an o ro.

Gu tulach na’m buadh a shealg,
Chunnacas a tighinn o’n mhuir,
Gruagach is ailli cruth fo’n ghrein,
Cruit an laimh na h-ineghil uir,
Ga glan a gnuis ’s ro-maith gne,
Aig feothas dha na sheinn i ’n ceol,
Gu’n thuit an Righ le (a) suain,
Nuair a dhuisg e as a shuain
Thug e lamh gu luath eir arm.
A bhean sin a sheinn an ceol,
Nach facas a beo no ’marbh
Dh-imich e fhe ’sa ghille sa chu,
Eir luing uir a bhreid-ghil bhain,
Far sheac seacuineann ’as tri mios,
Bha thu sgath ri siubha cuain,
Mu n d-fuair thu cala no fonn,
Anns an ga’adh an long tamh.
Chunnacas an iomal a chuain
Caisteal min-gheal buidheach (i.e., boidheach) gorm
Uinneagan glain eir a stuaigh,
Bu lionar ann cuach us corn.
’Sa ghruagach a sheinn an ceol,
An cathair an or is taigh,
Strefon sioda fo da bhonn
Bheannaich mise ga gnuis ghil.
’Sann agam fhein a bha ’n long,
Is luaith a chuir tonn a deigh,
’Sann agam fhein a bha’n cu
Is luaith a chuir a shuil a (n) seilg
Sann agam fhien a bha n t-each
Is luaith a chuir a chas eir feur
’S ann agam fhein a bha bhean
Is deirge leac ’s is gile deud,
Na bheannaich thu bria’ras fhir
Stuagh an cion thug thu thar tuinn
Eir a-laimhsa a ni bhan
Is coma liom do ghradh is d-fuath
Dianamid bruithinn us traoghamid fearg
Us cuiremid cealg mu n fhear mhor
Gu deamar a ni thu sin
S nach thu laoch is fear fo’n ghrein
Cha lais teine, ’s cha dearg arm eir an fhear
Ach a chlai geur glan fhein
Gun ghoid mi n clai bho shlios
Thug mi dheth gu’n fhiosd an ceann
Ogain ors ise thainig o (n) lear
O’ sann leat a chuireadh an t-euc—
Innis eir thoiseach do sgeul
Co thu fein no de d’ ainm.
Mise Boine Boidheach na’m flath,
Agam a tha teac do sgeul
Ma’s ail leat mis bhi leat,
Treachaid leac a (do) mhac Righ Greuig,
Treachaid leac eir ailios mne
Be siod obair fir gu’n cheil,
Gu’n ghearr ileum as (anns) an lic,
A bhean ghlic bu ro-ghlan anuagh.
A Dhun-duigh sin sa Dhun-duigh,
A Ghrianain aluinn fad o’n mhuir,
Gur moch a ghoireas a chuach,
Eir a ghualinsa Dhun-duigh,
Sin agaibh deire mo sgeuil.
S mar a chuala mi o thus.

References:
Campbell, J. F., ‘Am Bron Binn’, The Highlander, no. 148 (11 Mar. 1876), p. 3.
Carmichael, Alexander, ‘Na h-Iollaireann’, The Highlander, no. 148 (18 Mar., 1876), p. 3, cc. 1–3.
Carmichael, Alexander, ‘Na h-Iollaireann’, Transactions of the Gaelic Society of Inverness, vol. IX (1879–1880), pp. 67–74.
Carmina Gadelica, v, pp. 86–105.
Gillies, William, ‘Arthur in Gaelic Tradition. Part I: Folktales and Ballads’, Cambridge Medieval Celtic Studies, vol. 2 (Winter, 1981), pp. 47–72; ‘Arthur in Gaelic Tradition. Part II: Romances and Learned Lore’, Cambridge Medieval Celtic Studies, vol. 3 (Summer, 1982), pp. 41–75.
Gowans, Linda, Am Bròn Binn: An Arthurian Ballad in Scottish Gaelic (Eastbourne: privately printed, 1992).
Image: King Arthur

Wednesday, 26 May 2010

The Sweet Sorrow – An Arthurian Ballad

Carmichael, of course, was not the only collector to contribute to the pages of The Highlander, for his friend and sometime mentor, John Francis Campbell or Iain Òg Ìle was a prolific writer and correspondent. It can be easily discerned that Campbell was an inverterate notetaker as his books are filled with marginalia – sometimes of rather a scathing nature – and he kept scrapbooks of newspaper clippings that took his interest. The following, rather long article, was printed in 1876 with a contribution from Carmichael and with another contributed from a North Uist schoolmaster. Two versions of the famous Arthurian ballad Am Bròn Binn (‘The Sweet Sorrow’) are given, one from South Uist and the other from North Uist, together with a prefatory note from Campbell himself reflecting the scholarly Gaelic interests and concerns of that time.

BRON BINN
SIR, - The following version of a current Gaelic ballad was sent to me by Mr Alexander Carmichael in January, 1876, while I was in the south of France. These, as appears, were collected, orally, in South Uist for me in 1865. In 1860 Mr Hector Maclean got me a version of one of these ballads in Islay. In 1872 I printed it at p. 208 Leabhar na Féinne. In that same year I discovered that ancient scribes has written “Arthurian” poetry and prose “in pure Irish,” translated, as was then surmised, from Welsh. The Mabiongian contains arthurian tales, taken from an ancient Welsh munuscript. These Welsh and Irish writings prove that Arthurian literature, which overspread all Europe of old, which occupies the Poet-Laureate now, and which purports to be ancient British history, was current long ago in Wales and in Ireland. The Gaelic ballads prove that fragments of Arthurian romance still are orally preserved, and greatly enjoyed in the Scotch Isles. In these days when the authenticity of Homer occupies the pen of Mr Gladstone, and the authenticity of Ossian in question, the authenticity of Celtic Arthur may possibly interest those readers of the The Highlander who are called MacArthur, and those of my clan who are MacAdams, and antiquarians. – I am, Sir, your obedient servant, J. F. CAMPBELL.
              Niddry Lodge, Kensington,
                    March 4, 1876.

BRON BINN


Bho Iain MacLeoid, craoitear, Iocar, Uist a Chinn a Deas 10 Sneaca (Jan.) 1865
                                                                                         ALEX. A. CARMICHAEL.

Bha bain draoigh ann uair agus bha toil aice cuir as do chuirstear (courtier) a bha aig Righ Breatunn ris an cante Sior Falaich, no Sior Folaich nan corn (Sior Falachaidh nan corn? which is rather suggestive of anti-teetotalism.) Thug a bhan draoigh eir Righ Breatunn bradar orra fhein agus fios aice gu’n tairgeadh Sior Falaich tighinn eir a toir agus mar so gum faigheadh i chur a dhi agus fhuair i sin – Seanachai


Chunnaig Righ Breatunn na shuain
An aona bhean a b’ fhearr anna fo ’n ghrein
Chunnaig Righ Breatunn na shuain
An aona bhean a b’ fhearr anna fo ’n ghrein


’S gu’m b’ fearr leis cuitean na cionn
Na comhradh fir (gin) mar e fein.

La’uir Sior Falaich gu fial
Theid mi fhein ga h-iarrai dhuit.


Mi fhe ’s mo ghille ’s mo chu
Na ’r truir a shireadh na mna.


Seac seacuinean us tri mios
Thug mi fein (sgith ri) siubhal cuain.


Mu ’n d’fuaradh cala no fonn
No ait an dianadh an long tamh.

Is teach gu iomal a chuain ghairbh
Chunnagas caisteal suingheal gorm


Uinneagaun gloin eir a stuaidh
Bu lionar an cuach us corn.


Am a dhaibh bhi teurnadh gu bhun
Thainig slauraith dhugh a nuas


Eagal cha do ghabh mi no fiamh
Ghabh mi orra nam ruith suas.

Chunnagas a bhean bhreid-gheal og
An cathair an oir is taigh.


Strol an t-sioda fo da bhonn
Bheannaich mi fher ga gnuis ghil.

A phleosgaich a thainig o’n chuan
’S fuara do bheannachadh oirnn.


Teann a nall do cheann air mo ghlun
’S gu’n seinninn duit ceol us cruit.

Cruit air uc na h-ighinn-ghill uir
Is guirme suil ’s is gile deud.


’S co binn ’s ga na sheinn i chruit
’S binne na sin guth a beuil.

Thuit easan na shioram shuain
An deigh bhi cuastachadh cuain ghairbh.


Thug i ’n claidh geur o chrios
Sgrid i dheth gu’n fhiost an ceann.


Sin agaibh derradh mo sgeoil.
’S mar a sheinneadh Bron Binn.

BRON BINN NO LAOI MHIC RIGH BREATUNN


This version was written down for me by a schoolmaster in North Uist, in 1866. No reciter’s name was given in the MS., but the schoolmaster told me that he wrote it down for me from the dictation of his own wife, who learnt the ballad from her mother, a woman who was famous for her old songs, stories, and proverbs.


La chai Astar na stuagh
Gu tulach nam buadh a shealg
Chunnacas a tighinn o’n mhaogh
Gruagach a ’b ailli cruth no ghrian.


Cruit an laimh na h-ighinn oig
Is milse pog ’s is gile gne
Cho binn s ga na sheinn i chruit
Bu bhinne ’n guth a leig i leo.

’S ann le fuaim a teudun binn
A thuit an Righ na shuain seimh
’S nuair a dhuisg e as a shuain
Thug e lamh gu luath air airm.


. . . .
Ma ’n nighinn a sheinn an ceol
Nach facas a beo no marbh.


Labhair fios Falaich (?Telegraph) gu fial
Theid mi fhien ga h-iarrai dhuit
Mi fhein ’s mo ghille ’s mo chu
Na ’n triuir a dh-iarrai na mne.


Dh falbh e le ghille ’s le chu
’S le luing bhriagh bhreid-gheal bhan
Bha e seac miosun air muir
Mu ’n fac e fearann no fonn
’S an leigeadh ann cuach us corn.

Bha Sior Gallo’aidh na bhun (in charge)
Bha slauraidh dhugh as a nuas
’S an d’ slaurai nach (do) gha crith
Thug i casan na ruith suas.

Chunnaig e nigheann mhin bhlath og
An eathair an or ’s an taigh
Slea-bhonn? (Strea-bhonn) sioda fo da bhonn
’S bheannaich mise ga gnuis ghil.


Na bhennaich Dia thu fhir
’S trom an cion thug thu thar tuinn (?cuain)
Ma tha fear na cloich so slan
Bha d’ ioir e cas no truas.


. . . .
Cuis is fhaide liom nach tig
’S comhrag dheanainn us gu luath


Ciamar a dheana tu sin
’S nach tu laoch is fear fo’n ghrein
’S nach dearg ann air an fhear
Ach a chlai geur glan fhein.


Duigemid bruithinn ’s trao’mid fearg
Suidhichmid cealg mu ’n fhear mhor
Goidemid a chlai bho ’n fhear
Sin mar a bheir sin dheth an ceann.


Chunnaig mi an deigh ti’inn o’n mhuir
Oganach air ghuin le airm
Bha spuir oir ma choise dheis
’S bu leoir a dheiseac ’s a dhealbh.


Bha spuir eile ma chois chli
Do dh’ airigiod righ no dh’ or feall
Thug mi lamh dh’ ionnsai an spuir
De ma thug cha bu mhath a chiall.


Thug esan glacadh air airm
’S b’ fear marbh dha bhi na niall
Fosadh! fosadh! oglaich mhoir
Mi beo agus (mi) am fochar m’ airm.


Innis dhomh beacai do sgeul
Co thu fein no gu do d’ ainm.


’S mi Bile Buadhach na(n) rath
Agam a bhios teach nan teud
An teagamh gu ’m bi mi nam righ
Mu ma ’m choineamh do bhi Greuig. (?)


’S ann agam a bhios a bhean
Is ailli leac ’s is gile deud
’S ann agam a bhios an long
Chuireas an tonn as a deigh.


’S ann agam a bhios an t-each
Is maith a bhuail cas air feur
’S ann agam a bhios an cu
Eir nach laidheadh tnu no tnu
Or, Eir nach laidheadh tnu na (seilg).


Gluaismid gu teach-eir-chloich
’S ann a gheo thu beac mo sgeul
Sin mar a mharcaich mi an t-each
Bu luaithe ’s bu ghasda ceum.


Mareac na fairge gu dian
Falaireac an druim a chuain
Chunnaig mi ath connachair triuir
Comhrag dlu mu cheann na mna.


Cuiri mi an corag na thosd
Cuiri mi an cosg orm fein
An triuir bhraithre mo sgeul trua
Corag cruai mu cheann na mne.

Sin an currai nach go ghabh fiamh
Cheud mhac a bh’ aig Righ Fraing
Liom a thuit dis mhacan Righ Greuig
’S iad fein a mharbh an treas fear.


Ma ’s ail leat mise thoirst leat
Treachaid leac chlann Righ Greuig
Sin mar a threachaid (eadh) an leac
O ’s i obair fir gu’n cheit.


Dianamid comhairle mne
Uaigh a threachaid ga deoin fein
Thug ise leum a sios ga ’n t-sloc
’S i bhean ghlic bu ghlaine snuagh


Leum an t-anam as a corp
Ochdan! a noc nach truagh.
Na ’m biodh agam’s a sin leigh
Chuirinn e gu feum ’s an uaigh (uair?)


’Dhiairainn d’ ath-bheothachadh as ur –
Cha ’n fhagainn mo run nan uaigh.
Eir sliabh slighe nam briara cearst
Far nach gabhar nearst thar truaigh


Eir a dheas laimh a Mhic De
Gu robh mi fein gu la-luain.
Sin agaibh deireadh mo sgeoil
’S mar a sheinn am Bron Binn.

References:
Campbell, J. F., ‘Am Bron Binn’, The Highlander, no. 148 (11 Mar. 1876), p. 3.
Carmina Gadelica, ii, pp. 87–105.
Gillies, William, ‘Arthur in Gaelic Tradition. Part I: Folktales and Ballads’, Cambridge Medieval Celtic Studies, vol. 2 (Winter, 1981), pp. 47–72; ‘Arthur in Gaelic Tradition. Part II: Romances and Learned Lore’, Cambridge Medieval Celtic Studies, vol. 3 (Summer, 1982), pp. 41–75.
Gowans, Linda, Am Bròn Binn: An Arthurian Ballad in Scottish Gaelic (Eastbourne: privately printed, 1992).
Image: King Arthur

Stone whorls WHM 1992 13 2.4

Stone whorls WHM 1992 13 2.4
Stone whorls collected by Alexander Carmichael, held by West Highland Museum (ref. WHM 1992 13 2.4). [© carstenflieger.com]